Home ُSite Map Contact us
 
 
به وب سایت صنایع غذایی آتا خوش آمدید
 
 
دانستنيها » درباره گوجه فرنگي
 

گوجه فرنگی از هزاران سال پیش وجود داشته است ولی البته باندازه یک گیلاس بوده است و کم کم در اثر پرورش درشت تر شده است.

خاستگاه اصلی این گیاه آمریکای جنوبی است. در سده شانزدهم در کشور پرو به مقدر زیاد کشت می‌‌شده است. در قرن هفدهم گوجه فرنگی به انگلستان و هلند راه یافت و چون بسیار گران بود فقط مردم ثروتمند می‌‌توانستند از آن استفاده کنند و بنام سیب عشق معروف شد.

گوجه فرنگی امروزه در تمام مناطق دنیا کشت می‌‌شود و تقریبا در تمام فصول سال وجود دارد گوجه فرنگی انواع مختلف درد و در حدود شانزده نوع آن در بازار بفروش می‌‌رسد. یک نوع آن گوجه فرنگی سفید است که دارای اسید نمی‌باشد. گوجه فرنگی را باید هنگامیکه کاملا رسیده است از بوته چید و مصرف کرد زیرا گوجه فرنگی نارس و سبز است و برای بدن مخصوصا کلیه ها مضر است البته در کشورهای صنعتی گوجه فرنگی را کال می‌‌چینند تا هنگامیکه به مقصد می‌‌رسد و یا در انبار می‌‌رسد و قرمز می‌‌شود. اگر گوجه فرنگی کاملا قرمز باشد ولی هنگامیکه آنرا باز می‌کنند تخم آن سبز باشد نشانه این است که گوجه فرنگی را کال چیده‌اند و بعدا رسیده است.

گوجه فرنگی گیاهی است یکساله دارای شاخه‌های زیاد که ارتفاع آن تا حدود یک متر می‌‌رسد.

گلهای آن زرد رنگ است که از کنار شاخه ها و یا ساقه آن بیرون می‌‌آید. مویه آن گرد و یا تخم مرغی و برنگ زرد و یا قرمز دیده می‌‌شود.

                 

ترکیبات شیمیایی

گوجه فرنگی که در برخی مناطق جنوبی و غربی ایران آن را به نام «تماته» می‌‌شناسند از هزاران سال پیش وجود داشته است ولی البته باندازه یک گیلاس بوده است و کم کم در اثر پرورش درشت تر شده است.

یک گونه آن گوجه فرنگی سفید است که دارای اسید نمی‌باشد.

گوجه فرنگی گیاهی است یکساله دارای شاخه‌های زیاد که ارتفاع آن تا حدود یک متر می‌‌رسد.

 

خواص داروئی

·                     گوجه فرنگی گرچه دارای اسید سیتریک است اما بدن را قلیایی می‌‌کند.

·                     گوجه فرنگی درجه قلیایی بودن خون را بالا برده و به دفع مواد سمی خون کمک می‌‌کند بطور کلی تصفیه کننده خون است.

·                     به دفع اسید اوریک کمک می‌‌کند.

·                     گوجه فرنگی ملین است.

·                     برای درمان ورم ملتحمه چشم مفید است.

·                     سنگ کلیه را دفع می‌‌کند.

·                     آقایان با خوردن مرتب گوجه فرنگی می‌‌توانند خود را در مقابل سرطان پروستات بیمه کنند.

·                     گوجه فرنگی از ورم آپاندیس جلوگیری می‌‌کند.

·                     برای رفع دندان درد، ریشه و شاخه برگهای گوجه فرنگی را با آب بجوشانید و این جوشانده را مزمزه کنید.

·                     از جوشانده برگ گوجه فرنگی برای دفع شته و حشرات می‌‌توانید استفاده کنید. بدین منظور باید یک کیلو گرم برگ تازه گوجه فرنگی را در یک لیتر سرکه خیس کرده و در داخل ظرفی که 2 لیتر آب جوش دارد بریزید و ظرف را روی چراغ قرار داده وبمدت 15 دقیقه بجوشانید ظرف را از روی چراغ برداشته بگذارید تا مدت دو روز بماند و گاهگاهی آنرا هم بزندی سپس آنرا با فشار صاف کنید.

·                     گوجه فرنگی برای مبتلایان به نقرس و رماتیسم مفید است.

·                     گوجه فرنگی ورم مفاصل را برطرف می‌‌کند.

·                     از تصلب شرایین جلوگیری می‌‌کند و حتی مصرف آن برای این مرض مفید است.

·                     اوره خون را پائین می‌‌آورد.

·                     ورم مخاط روده را رفع می‌‌کند.

·                     برای تمیز کردن خون باید از آب گوجه فرنگی و کرفس به نسبت مساوی و بمقدار سه فنجان در روز قبل از غذا و بمدت سه هفته استفاده کنید.

·                     برای تمیز کردن لکه جوهر بر روی لباس یک تکه پنبه را در داخل آب گوجه فرنگی برده و لکه جوهر را با آن مالش دهید و سپس آنرا بشویید.

·                     اگر پوست شما کک و مک دارد هر روز آنرا با آب گوجه فرنگی تمیز کنید کم کم کک و مکک ها را از بین می‌‌برد.

 

زیان‌ها

در بعضی از اشخاص گوارش گوجه فرنگی با اشکال صورت می‌‌گیرد آنهاییکه معده حساس دارند نباید در خوردن گوجه فرنگی افراط کنند .بعضی از افراد نسبت به گوجه فرنگی حساسیت دارند اینگونه افراد نیز نباید گوجه فرنگی بخورند .

 

 

گوجه فرنگی

طبقه بندی علمی

فرمانرو: گیاهان

دسته: گیاهان گلدار

رده: دولپهایها

راسته: بادنجانسانان

تیره: سیبزمینیان

Solanum : سرده

S. lycopersicum : گونه

نام علمی

Solanum lycopersicum

لینه

میوهای سرخرنگ و آبدار است. این گیاه بومی آمریکای جنوبی و مرکزی (Solanum lycopersicum : گوجه فرنگی الگو:به فارسی افغانستان (نام علمی

است که طی دوره استعماری اسپانیا به سایر نقاط جهان منتقل شد. انواع مختلف این گیاه امروزه در سراسر جهان پرورش داده میشود.

گوجه فرنگی سرشار از ویتامین سی و لیکوپن است. این میوه امروزه به روشهای محتلفی، به طور خام یا بهعنوان یکی از مواد لازم برای تهیه غذا، انواع سس

و نوشیدنی مصرف میشود و بخش مهمی از رژیم غذایی مردم بسیاری از کشورها را تشکیل میدهد. کشت و پرورش این گیاه به طور کلی، مساحتی حدود

سه میلیون هکتار را به خود اختصاص داده است، که نزدیک یکسوم کل مساحت مختص به کشت ترهبار در جهان است.

با وجود این که گوجه فرنگی در علم گیاهشناسی یک میوه تلقی میشود، اغلب بهعنوان ترهبار شناخته میشود.

گوجه فرنگی به تیره سیبزمینیان تعلق دارد و از گیاهان چندساله است.

به علت اهمیت اقتصادی، این گیاه موضوع تحقیق و پژوهشهای بسیاری قرار دارد و در علم ژنتیک بهعنوان یکی از گیاهان الگو شناخته میشود. تحقیقات

انجامشده بر این گیاه در سال ۱۹۹۰ به تولید نخستین نوع تراریخته مجاز برای مصرف و تجارت در ایالات متحده آمریکا انجامید.

گوجه فرنگی 2

گیاهشناسی

تاریخچه

طرز انتقال گوجه فرنگی در جهان ۱)پرو: خاستگاه گیاه خودرو ۲)مکزیک: اولین مرکز پرورش

گوجه فرنگی ۳)اروپا و آسیا: دومین مرکز پرورش گوجه فرنگی ۴)ایالات متحده آمریکا: سومین مرکز پرورش

گوجه فرنگی

خاستگاه گوجه فرنگی آمریکای جنوبی میباشد. شواهد

ژنتیکی نشان میدهند که اجداد گوجه فرنگی گیاهانی

خودرو و علفی بودند که میوههای کوچک سبزرنگی داشتند

و در نقاط کوهستانی پرو میروییدند. این گیاهان گونههای

بودند. یکی از Lycopersicon مختلفی از سرده پیشین

به Solanum lycopersicum این گونهها با نام علمی

مکزیک منتقل شد و پس از مدتی در آنجا توسط بومیان

پرورش یافت.

تاریخ دقیق پرورش گوجه فرنگی برای اولین بار مشخص

نیست. به نظر میرسد نخستین گوجه فرنگی پرورشیافته

نوعی میوه زردرنگ به اندازه گوجه فرنگیهای ریز گیلاسی

بوده که توسط آزتکها کشت میشده است. نوشتههای

برجامانده از این تمدن نشان میدهند که این میوه همراه با

فلفل، ذرت و نمک آماده و مصرف میشد.

گوجه فرنگی حدودا از ۵۰۰ سال پیش از مسیح در جنوب مکزیک پرورش داده میشد. بومیان پوئبلو بر این باور بودند که کسانی که دانههای گوجه فرنگی را

مصرف میکردند با نیروهای خدایان متبرک میشدند.

در مورد انتقال گوجه فرنگی به اروپا نظریههای متفاوتی وجود دارد. برخی از تاریخدانان بر این عقیده هستند که ارنان کورتس، مکتشف اسپانیایی، این

میوههای کوچک زردرنگ را پس از تصرف شهر تنوکتیتلان، پایتخت آزتکها در سال ۱۵۲۱ ، به اروپا منتقل کرد. نظریه دیگر این است که کریستف کلمب

در سال ۱۴۹۳ نخستین فردی بود که این گیاه را به اروپا منتقل کرد. قدیمیترین مدرک که از وجود گوجه فرنگی در اروپا اطلاع میدهد کتابی در مورد

گیاهشناسی است که در سال ۱۵۴۴ توسط پیِترو آندرئا ماتیولی، پزشک و گیاهشناس ایتالیایی نوشته شده است. وی در دستنوشته خود از این میوه با عنوان

به معنای سیب طلایی یاد کرده است. ،oropomo d

توزیع توسط اسپانیاییها

پس از ساکن شدن در آمریکای لاتین، اسپانیاییها گوجهفرنگی را در اوایل قرن شانزدهم در مستعمرههای مختلف خود در کارائیب توزیع کردند. آنها

همچنین آن را به اروپا و جزایر فیلیپین منتقل کردند که از آنجا به آسیای جنوب شرقی و سپس سراسر آسیا انتقال داده شد. گوجه فرنگی به آسانی در

آبوهوای مدیترانهای رشد کرد و از حدود سال ۱۵۴۰ در این منطقه پرورش داده شد.

گوجه فرنگی 3

نخستین تصویر گیاه گوجه فرنگی در اروپا توسط پیترو آندرئا

ماتیولی

این میوه در همان ابتدا پس از توزیع به اروپا مورد مصرف خوراکی قرار گرفت و در اوایل قرن

هفدهم میلادی برای تهیه غذا در اسپانیا استفاده میشد. نخستین کتاب آشپزی کشف شده که

شامل دستورهایی برای پخت غذا با گوجه فرنگی بوده است در سال ۱۶۹۲ در ناپل منتشر شد.

به نظر میرسد نویسنده این کتاب این دستورها را از منابع اسپانیایی بهدست آورده باشد. با این

وجود این میوه در برخی نقاط چون فلورانس صرفاً مصرف تزئینی داشت و تنها در اواخر قرن

هفدهم یا اوایل قرن هجدهم برای مصرف خوراکی مورد استفاده قرار گرفت.

بریتانیا

گوجه فرنگی تنها در اوایل سال ۱۵۹۰ در بریتانیا پرورش داده شد. یکی از نخستین کسانی که

آن را کشت کرد جراحی به نام جان جرارد بود که در سال ۱۵۹۷ کتابی در مورد گیاهشناسی

منتشر کرد که به موضوع این گیاه نیز میپرداخت. وی میدانست که گوجه فرنگی در اسپانیا و

ایتالیا خورده میشود؛ با این وجود اعتقاد داشت که این میوه سمی است. در واقع این گیاه

حاوی میزان کمی توماتین، نوعی گلیکوآلکوئید سمی است که معمولاً خطرناک نمیباشد.

دیدگاه جرارد بر افکار عمومی تأثیر گذاشت و این گیاه در بریتانیا و مستعمرههای آن در

آمریکای شمالی به عنوان خوراکی ناسالم شناخته شد.

در اواسط قرن هجدهم، گوجه فرنگی به طور گسترده در بریتانیا خورده میشد. در همین قرن

دانشنامه بریتانیکا درباره این میوه چنین نوشت که از گوجه فرنگی به طور روزانه در سوپها و

نیز بهعنوان چاشنی استفاده میشود. در عصر ویکتوریا، میزان پرورش گوجه فرنگی در گلخانه به

حد صنعتی رسید.

آمریکای شمالی

قدیمیترین مدارک مربوط به کشت گوجه فرنگی در شمال آمریکا به سال ۱۷۱۰ در کارولینای جنوبی برمیگردد. ممکن است این گیاه از طریق کارائیب به

آمریکای شمالی رسیده باشد. در اواسط این قرن، برخی از مردم هنوز بر این باور بودند که گوجه فرنگی سمی است، و به طور کلی این گیاهان بیشتر جنبهٔ

زینتی داشتند تا مصرف خوراکی. توماس جفرسون، از بنیادگذاران ایالات متحده آمریکا مقداری از دانههای گوجه فرنگی را که در پاریس خورده بود به آمریکا

فرستاد.

بهعلت شرایط آبوهوایی، برخی ایالات چون فلوریدا و کالیفورنیا عمدتاً تبدیل به تولیدکنندگان گوجه فرنگی شدند. دانشگاه کالیفرنیا در دیویس به یکی از

مراکز اصلی پژوهش در مورد گوجه فرنگی تبدیل شده است.

رقمهای مختلف گوجه فرنگی

خاورمیانه

گوجه فرنگی در اوایل قرن نوزدهم در خاورمیانه توزیع شد و

غالباً به عنوان یکی از مواد لازم برای پخت غذا مصرف

میشد.

ایران

این گیاه از دو طریق وارد ایران شد: راه اول از طریق ترکیه

و ارمنستان، و راه دوم از طریق سفرهای مکرر خاندان قاجار

به فرانسه بود. نام اولیه گوجه فرنگی در ایران بادمجان

ارمنی یا رومی بود.

[1]در دوره قاجاریه، افراد خاندان معیری برای نخستین بار گوجهفرنگی را در مزرعهای (که محوطه فرودگاه مهرآباد کنونی است) پرورش دادند.

گوجه فرنگی 4

کشت و پرورش

اشکال مختلف گوجه فرنگی: ۱)پهن ۲)کمی پهن

( ۳)گرد ۴)بلند و گرد ۵)شبیه قلب ۶)استوانهای ۷)شبیه گلابی ۸

شبیه آلو

رقمهای مختلف گوجه فرنگی

امروزه هزاران (نزدیک ۷۵۰۰ ) رقم گوجه فرنگی در سراسر جهان کشت میشود. این رقمها در

اندازه، شکل، رنگ و طعم با یکدیگر فرق میکنند. قطر آنها ممکن است از ۱ یا ۲ سانتیمتر

(گوجه فرنگی ریز آلبالویی و گوجه فرنگی وحشی) تا ۱۰ سانتیمتر (گوجه فرنگی گوشت

۶ سانتیمتر ، گاوی) باشد. با این وجود بیشتر گوجه فرنگیها در مراکز خرید قطری به اندازه ۵

دارند.

اغلب انواع گوجه فرنگی میوههایی قرمزرنگ دارند، با این حال این میوه به رنگهای زرد،

نارنجی، صورتی، بنفش، سبز، سیاه و سفید نیز دیده میشود. گوجه فرنگیهای چندرنگ یا

مخطط نیز بهندرت کمتری یافت میشوند.

گوجه فرنگیهایی که به منظور کنسرو شدن یا تولید سوپ پرورش داده میشوند معمولاً کشیده

(طول ۷ تا ۹ سانتیمتر و عرض ۴ تا ۵ سانتیمتر) و کمآبتر از سایر رقمها هستند و به گوجه فرنگیهای آلویی معروفند.

تولید

در سال ۲۰۰۸ حدود ۱۳۰ میلیون تن گوجه فرنگی در جهان تولید شد. چین با یکچهارم تولیدات جهانی (که بیشتر آن در بازار داخلی آن مصرف

٪ میشود)، و به دنبال آن ایالات متحده آمریکا، ترکیه، هند، ایتالیا، مصر و ایران بزرگترین تولیدکننده گوجه فرنگی در این سال بودند. ایالت کالیفرنیا ۹۰

تولیدات گوجه فرنگی آلویی ایالات متحده آمریکا و ۳۵ ٪ جهان را به خود اختصاص میدهد.

گوجه فرنگی آلویی

مهمترین تولیدکنندگان گوجه فرنگی در جهان در سال

[2]

طبق اطلاعات افایاواستیایتی

۲۰۰۸ کشورهای زیر بودند:

گوجه فرنگی 5

کشور تولید گوجه فرنگی به تُن

چین ۳۳٬۸۱۱٬۷۰۲

ایالات متحده آمریکا ۱۲٬۵۷۵٬۹۰۰

ترکیه ۱۰٬۹۸۵٬۴۰۰

هند ۱۰٬۲۶۰٬۶۰۰

ایتالیا ۵٬۹۷۶٬۹۱۲

مجموع جهانی ۱۲۹٬۶۴۹٬۸۸۳

تولید گوجه فرنگی معمولاً به دو دسته مجزا تقسیم میشود: تولید برای مصرف تازه (گوجه فرنگی بازار) و تولید برای تبدیل (گوجه فرنگی صنعتی). گوجه

فرنگی صنعتی (که معمولاً از نوع گوجه فرنگی آلویی است) حدودا یکدوم تولیدات اروپایی، ۹۰ ٪ تولیدات ایالات متحده آمریکا و ۱۵ ٪ تولیدات چین را

.( تشکیل میدهد (در سال ۲۰۰۸

تولید گوجه فرنگی برای مصارف صنعتی تقریباً یکچهارم تولید کل جهانی ( ۲۶٫۸ میلیون تن در سال ۲۰۰۲ ، بهعبارتی ۲۳٫۴ ٪) را تشکیل میدهد. سه

منطقه اصلی که این نوع گوجه فرنگی را تولید میکنند کالیفرنیا، کشورهای نزدیک سواحل مدیترانه و چین هستند.

طبق آمار فائو تولید جهانی گوجه فرنگی در سال ۲۰۰۷ به ۱۲۶٫۲ میلیون تن در مساحت ۴٫۶۳ میلیون هکتار بوده است، و بهعبارتی بازدهی متوسط برابر

۲۷٫۳ تن در هکتار. لازم به ذکر است که تولیدات غیرتجاری (شخصی وخانوادگی) در این آمار به حساب نیامده است.

کشت هایدروپونیک گوجه فرنگی

طبق اطلاعات فائو گوجه فرنگی در ۱۷۰ دنیا با آبوهواهای

مختلف کشت میشود. پس از سیبزمینی و سیبزمینی

شیرین، گوجه فرنگی بیشترین حجم تولید ترهبار جهانی را

دارد و در فهرست بالاتر از هندوانه و کلم قرار میگیرد.

۱۶ کشور زیر در مجموع ۸۰ ٪ تولید جهانی را تشکیل

میدهند:

سال ۲۰۰۷ مساحت کشت (هزار هکتار) بازده (تن بر هکتار) تولید (هزار تن)

چین ۳۳٬۶۴۵ ۲۳٫۱ ۱۴۵۵

ایالات متحده آمریکا ۱۱٬۵۰۰ ۶۵٫۷ ۱۷۵

ترکیه ۹٬۹۲۰ ۳۶٫۷ ۲۷۰

هند ۸٬۵۸۶ ۱۷٫۹ ۴۷۹

مصر ۷٬۵۵۰ ۳۷٫۹ ۱۹۴

ایتالیا ۶٬۰۲۶ ۵۱٫۰ ۱۸۸

ایران ۵٬۰۰۰ ۳۵٫۷ ۱۴۰

اسپانیا ۳٬۶۱۵ ۶۵٫۰ ۵۶

۳٬۳۶۴ ۵۹٫۴ ۵۷

برزیل

مکزیک ۲٬۹۰۰ ۲۲٫۳ ۱۳۰

گوجه فرنگی 6

روسیه ۲٬۳۹۳ ۱۵٫۱ ۱۵۸

اوکراین ۱٬۵۲۰ ۱۹٫۰ ۸۰

یونان ۱٬۴۵۰ ۵۴٫۷ ۲۷

ازبکستان ۱٬۳۲۷ ۲۳٫۲ ۵۷

شیلی ۱٬۲۷۰ ۶۵٫۱ ۲۰

مراکش ۱٬۱۴۰ ۵۷٫۰ ۲۰

تولید جهانی گوجه فرنگی از سال ۱۹۶۱ تا ۲۰۰۷ چهاربرابر شد و ز ۲۷٫۶ میلیون تن به ۱۰۲٫۲ میلیون تن رسید. به ایت ترتیب رشد متوسط سالانه حدود

۳٫۳۶ بوده است. این رشد خصوصاً در آسیا زیاد بوده است و چین تولیدات خود را هفتبرابر و هند ۱۸٫۵ برابر کرده است. ٪

گل و میوه گیاه گوجه فرنگی.

گل گیاه گوجه فرنگی.

صادرات و واردات

در سال ۲۰۰۶ صادرات گوجه فرنگی تازه کمی بیش از ۶ میلیون تن بود و ۴٫۸ ٪ تولیدات

جهانی آن سال را تشکیل میداد. سه کشور کشور صادرکننده اصلی مکزیک، سوریه و اسپانیا

بودند.

نخستین کشورهای واردکننده گوجه فرنگی تازه در همان سال بهترتیب ایالات متحده آمریکا،

آلمان، فرانسه، انگلستان و روسیه بودهاند.

مهمترین کشورهای صادرکننده گوجه فرنگی پردازششده (خمیر و پوره) در سال ۲۰۰۶

بهترتیب چین، اتحادیه اروپا، ایالات متحده آمریکا، شیلی و ترکیه بودند. کشورهای واردکنندهٔ

این نوع گوجه فرنگی در همان سال به ترتیب روسیه، ژاپن، اتحادیه اروپا، مکزیک و کانادا

بودهاند.

گوجه فرنگی 7

گوجه فرنگی ریز گیلاسی

کشور صادرات گوجه فرنگی تازه (هزار تن)

مکزیک ۱٬۰۳۲

سوریه ۱٬۰۰۵

اسپانیا ۹۸۷

هلند ۷۷۷

اردن ۳۴۵

ترکیه ۲۴۷

بلژیک ۲۰۰

مراکش ۱۹۲

ایالات متحده آمریکا ۱۴۴

کانادا ۱۴۲

کشورهای مصرفکننده

گوجه فرنگی

۱۰۲٫۸ میلیون تن بود. چین با طبق آمار فائو، مصرف جهانی گوجه فرنگی در سال ۲۰۰۳

۲۴٫۶ این رقم نخستین کشور مصرفکننده گوجه فرنگی است و ایالات متحده آمریکا ٪

۹٫۸ )، هند (٪ ۸٫۷ )، ترکیه (٪ ۵٫۹ ) و مصر (٪ ۵٫۹ ) بهترتیب پس از آن قرار میگیرند. ٪)

رکورد مصرف سالانه گوجه فرنگی به ازای هر یک نفر به لیبی ( ۱۱۷ کیلوگرم در سال) تعلق

میگیرد. به دنبال آن یونان ( ۱۱۵ کیلوگرم در سال) و سایر کشورهای اطراف دریای مدیترانه

(تونس، ترکیه، مصر، ایتالیا و لبنان) قرار میگیرند. میزان مصرف گوجه فرنگی خانگی در این

آمار محاسبه نشده است.

۱۸ کشور زیر در مجموع ۷۷ ٪ مصارف جهانی را به خود اختصاص میدهند.

گوجه فرنگی 8

نفر/سال) /Kg) سال ۲۰۰۳ کل مصرف (هزار تن) مصرف به ازای هر یک نفر

چین ۱۹ ۲۵٬۲۶۵

ایالات متحده آمریکا ۳۴ ۱۰٬۱۰۹

هند ۶ ۶٬۸۳۶

ترکیه ۸۵ ۶٬۱۱۲

مصر ۸۴ ۶٬۰۷۰

ایتالیا ۶۶ ۳٬۷۹۷

ایران ۴۹ ۳٬۳۹۴

۱۸ ۳٬۳۰۵

برزیل

روسیه ۱۷ ۲٬۵۴۰

اسپانیا ۴۲ ۱٬۷۵۳

فرانسه ۲۵ ۱٬۵۵۶

انگلستان ۲۲ ۱٬۳۴۷

یونان ۱۱۵ ۱٬۲۶۸

مکزیک ۱۲ ۱٬۲۵۳

آلمان ۱۴ ۱٬۲۲۶

اوکراین ۲۴ ۱٬۱۷۰

ازبکستان ۴۲ ۱٬۰۹۶

ژاپن ۸ ۱٬۰۶۶

آفت و بیماری

مقاومت رقمهای مختلف گوجه فرنگی نسبت به آفات و بیماریهای گوناگون متفاوت است.

محصولات گوجه فرنگی در معرض از بین رفتن توسط آفات، بیماریهای قارچی، باکتریایی و

ویروسی، رقابت با علفهای هرز و شرایط آبوهوایی و خاکی نامساعد هستند. آفات و

بیماریهای گوجه فرنگی اغلب با آفات و بیماریهای سایر گیاهان خانواده سیبزمینیان مانند

بادمجان و توتون مشترکاند.

یکی از بیماریهای شایع گوجه فرنگی در اثر ویروس موزائیک توتون ایجاد میشود. انواع

سفیدک و آتشک از سایر موارد شایعی هستند که موجب خرابی این محصولات میشوند.

، کنه تارتن

[5]

، شته، وایتفلای، کرم میوه گوجه فرنگی

[4]

، کرم طوقهبر

[3]

سن سپردار

از آفات گوجه فرنگی میباشند.

[7]

، لیسه و سوسک سیبزمینی کلرادو

[6]

دولکهای

مصرف

گوجه فرنگی امروزه در سراسر جهان به شیوههای مختلف، بهصورت خام در انواع سالاد، و بهطور پردازششده برای تهیه غذا و سوپ، سس و رُب مصرف

میشود. آب گوجه فرنگی همچنین نوشیدنی خنکی است که برای تهیه برخی کوکتلها چون بلادی مری استفاده میشود.

گوجه فرنگی خاصیت اسیدی دارد و به همین دلیل ذخیره و نگاهداری آن در انبار به صورت خام، سس و رُب آسان میباشد. این میوه همچنین میتواند به

صورت ورقههای نازک خشکشده در روغن زیتون نگاهداری و مصرف شود.

گوجه فرنگی در غذاهای مدیترانهای به خصوص در ایتالیا استفاده فراوان دارد و از مواد اصلی مورد نیاز برای تهیه پیتزا و سس برای پاستا است.

گوجه فرنگی 9

گوجه فرنگیای که دچار یک بیماری باکتریایی شده است.

ارزش خوراکی

گوجه فرنگی (خام)

مواد مغذی در هر ۱۰۰ گرم ( ۳٫۵ اونس)

انرژی ۷۴ کیلوژول ( ۱۸ کیلوکالری)

g کربوهیدراتها ۳٫۹

g قندها ۲٫۶

g فیبر ۱٫۲

g چربی ۰٫۲

g پروتئین ۰٫۹

g آب ۹۴٫۵

( ویتامین آ معادل ۴۲ میکروگرم (٪ ۵

( - بتاکاروتن ۴۴۹ میکروگرم (٪ ۴

μg ۱۲۳ zeaxanthin and lutein -

( ۰٫۰۳۷ میلیگرم (٪ ۳ (۱B تیامین (ویتامین

( ۰٫۵۹۴ میلیگرم (٪ ۴ (۳B نیاسین (ویتامین

( ۰٫۰۸ ۶ میلیگرم (٪ ۶

ویتامین ب

( ۱۴ میلیگرم (٪ ۲۳ C ویتامین

( ۰٫۵۴ میلیگرم (٪ ۴ E ویتامین

( ۷٫۹ میکروگرم (٪ ۸ K ویتامین

( منیزیوم ۱۱ میلیگرم (٪ ۳

( منگنز ۰٫۱۱۴ میلیگرم (٪ ۶

( فسفر ۲۴ میلیگرم (٪ ۳

( پتاسیم ۲۳۷ میلیگرم (٪ ۵

μg لیکوپن ۲٬۵۷۳

[8]

Link to USDA Database entry

درصدها نسبیاند

[9]

منبع: پایگاه اطلاعاتی مواد غذایی آمریکا

گوجه فرنگی 10

گوجه فرنگی از لحاظ ارزش غذایی بسیار کمکالری ( ۲۰ کیلوکالری در هر ۱۰۰ گرم) و سرشار از ویتامینهای مختلف (آ، ث و ای) و مواد معدنی است. ۹۳ تا

۹۵ آن را آب تشکیل میدهد و قندها که ۳ تا ۴٪ آن را نشکیل میدهند عبارتاند از گلوکز و فروکتوز. ٪

مهمترین مواد معدنی موجود در گوجه فرنگی که به نوع خاک و کود بستگی دارد شامل پتاسیم، کلر و فسفر است.

گوجه فرنگی همچنین دارای لیکوپن، یکی از قویترین انواع آنتیاکسیدانهای طبیعی، و چند نوع رنگدانه از خانواده کاروتنوئیدها از جمله بتاکاروتن است.

ارزش محتمل برای سلامتی

گوجه فرنگی حاوی ویتامینهای آ، ث و لیکوپن است. رنگ قرمز گوجه فرنگی از لیکوپن موجود در آن ناشی میشود. این ماده که آنتی اکسیدان بسیار

[10] قویای محسوب میشود،تحقیقات نشان میدهد که مصرف بسیار بالای گوجه فرنگی خام خطر ابتلا به سرطان پروستات را به میزان کمی کاهش میدهد.

تعدادی از تحقیقات نشان میدهند که لیکوپن، به خصوص در گوجه فرنگی پخته، در جلوگیری از ابتلا به سرطان پروستات مؤثر است؛ ولی تحقیقات دیگری

با این نتایج مغایرت داشتند.

بهعلاوه، تحقیقات نشان میدهند که مصرف گوجه فرنگی و کاهش ریسک ابتلا به سرطان سینه، سرطان سر و گردن و بیماریهای مخرب اعصاب مرتبط

[11]است.

جهشهای ژنتیکی در رقمهای مختلف گوجه فرنگی و انواع وحشی آن گنجی از ژنهای مختلف که لیکوپن، کاروتن، آنتوسیانین و آنتیاکسیدانهای دیگر

تولید میکنند به وجود آورده است. میزان این آنتیاکسیدانها و ویتامینها در برخی رقمهای پرورش دادهشده نسبت به میزان طبیعی آن افزایش داده شده

است.

سالاد موتزارلا

بتاکاروتن ۴۴۹

آلفاکاروتن ۱۰۱

لیکوپن ۲۵۷۳

لوتئین/زآکسانتین ۱۲۳

فیتوئن ۱۸۶۰

فیتوفلوئن ۸۲۰

نوعی سوپ محلی در اندلس که با گوجه فرنگی تازه تهیه میشود.

خوراکی

گوجه فرنگی به طور خام یا پخته خورده میشود. گوجه فرنگی خام را میتوان با نمک مصرف

کرد، ولی اغلب آن را در سالاد با موادی دیگر مخلوط میکنند و سپس مصرف میکنند. گوجه

فرنگی خام همچنین برای تهیه برخی سوپها استفاده میشود.

پختن گوجه فرنگی موجب از بین رفتن بخشی از ویتامینهای آن میشود، ولی در عین حال

جذب لیکوپن را افزایش میدهد. گوجه فرنگی پخته از مواد تشکیلدهنده بسیاری از غذاها و

سسهاست.

گوجه فرنگی 11

فراوری گوجه فرنگی

امروزه صنعت عظیمی فراوری گوجه فرنگی را برعهده دارد و آن را به صورت خشک شده، پوستکنده، پوره، رُِب، انواع سس از جمله سس کچاپ، پودر و

آبمیوه در اختیار مصرفکنندگان میگذارد. دو عمل اصلی فراوری صنعتی گوجه فرنگی تغلیظ کردن و خشک کردن هستند.

دلمه گوجه فرنگی

نگاهداری

گوجه فرنگی نرسیده معمولاً در دمای اتاق و در جای تاریک نگاهداری میشود تا زمانی که

برسد. با این شرایط، عمر مفید آن ۳ تا ۴ روز است. پس از رسیدن، گوجه فرنگی باید ظرف یک

تا دو روز مصرف شود. گوجه فرنگی تنها در صورتی در یخچال قرار داده میشود که کاملاً

رسیده باشد، هرچند این موجب تغییر طعم میشود.

مسمومیت

برگها، ساقه و میوه سبز نرسیده این گیاه دارای میزان کمی توماتین است که سمی است.

مصرف برگ گوجه فرنگی در چای در حداقل یک مورد موجب مرگ فرد شده است، ولی بهطور

کلی میزان توماتین گوجه فرنگی به آن حد زیاد نیست که برای انسان خطری داشته باشد، و

غذاهایی چون گوجه فرنگی سبز نرسیده سرخشده برای سلامتی ضرری ندارند. گوجه فرنگی رسیده دارای توماتین نمیباشد.

مصرف گوجه فرنگی خام در بعضی از افراد موجب حساسیت میشود و میتواند به آنافیلاکسی منجر شود. این حساسیت نادر بهعلت ترکیب برخی از

پروتئینهای موجود در گوجه فرنگی و ایمونوگلوبینهای ای میباشد.

گوجه فرنگی تازه میتواند به باکتری سالمونلا آلوده شود. در اواخر بهار سال ۲۰۰۸ مصرف گوجه فرنگی آلوده به این باکتری در ایالات متحده آمریکا موجب

مسمویت ۲۲۸ فرد و بستری شدن ۲۵ نفر در ۲۳ ایالت گردید. به این ترتیب گوجه فرنگی از بسیاری از زنجیرههای غذایی و فروشگاهها جمعآوری گردید. در

کانادا گزارشی حاکی از مسمومیت بهعلت مصرف گوجه فرنگی آلوده اعلام نشد، ولی زنجیرههای غذایی بزرگ چون مکدونالد و کیافسی از روی احتیاط

گوجه فرنگی را موقتاً از منوهای خود حذف کردند.

گوجه فرنگی سبز سرخشده و سوخاری از غذاهای جانبی در جنوب

ایالات متحده آمریکاست.

تمامی حقوق این سایت متعلق است به شرکت آتاکو 1393

پشتیبانی و توسعه : امیرحسین اسدبیگی